104 yıl önce bugün, Adapazarı ve çevresi Yunan işgalinden kurtarıldı. Her bir sokağımız, her bir taşımız, bu toprakların evlatlarının bağımsızlık uğruna gösterdiği eşsiz cesaretin izlerini taşıyor. Bu sadece düşmanın çekilmesi değil, bir milletin kader mücadelesiydi…
21 Haziran 1921… Tam 104 yıl önce bugün, Sakarya’nın bağrında bir milletin umudu yeniden yeşerdi. İşgal altında geçen ayların ardından, direnişin ve bağımsızlık inancının zaferle taçlandığı gündü o gün.
Bugün 21 Haziran 2025… Sakarya, özgürlüğüne kavuştuğu o tarihi anı yeniden hatırlıyor. 104 yıl önce Adapazarı başta olmak üzere birçok bölge, Yunan işgalinden kurtarıldı. Her sokağında, her taşında, bu milletin ayağa kalkışının izleri saklı.
Bir Şehrin Kalbinde Kurtuluşun Yankısı Kurtuluş, sadece düşmanın şehirden çekilmesi değil; aynı zamanda bir halkın kaderini kendi elleriyle yazmaya karar verdiği andı. Sakaryalı kadınlar, çocuklar, yaşlılar… Herkes omuz omuza mücadele verdi. Bugün bu şehirde özgürce yürüyebiliyorsak, bu miras onların.
Sakarya 104 Yıldır Dimdik Ayakta Her yıl 21 Haziran’da, bu kadim şehir geçmişine bir selam gönderir. Bayraklar yeniden asılır, dualar okunur, marşlar söylenir. Ama asıl olan; bu şehre her baktığımızda kurtuluşun, cesaretin ve kararlılığın ne demek olduğunu hatırlamaktır.
Bugün sadece bir tarih değil, bir hatırlatmadır: Sakarya’nın toprağı sadece bereket değil, aynı zamanda şehit kanıyla sulanmış direnişin toprağıdır.
İşgalin Perde Arkası… Rum ve Ermeni Çeteleri Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası başlayan Yunan işgali, Adapazarı ve çevresinde korkunç bir yıkıma yol açtı. Sakarya Nehri’nin batısındaki köyler, işgalin ve yerli Rum-Ermeni çetelerinin zulmünün en ağır bedelini ödedi. Bölgedeki Rum ve Ermeni azınlıklar, İtilaf Devletleri’nden aldıkları cesaretle Kuva-yı Milliye’ye karşı aktif rol oynadı. Özellikle Geyve civarındaki Ortaköy ve Adapazarı’nın kuzeyindeki Fındıklı Rum köyü, Rum çeteciliğinin merkezi üsleri haline geldi. Ermeni çeteleri ise Firuzlu (Ferizli), Ermeni Cedit ve Damlık Ermeni köylerinde örgütlendi.
Adapazarı’nın Düşüşü ve Direniş 26 Mart 1921’de 11. Yunan Tümeni tarafından işgal edilen Adapazarı, Yunanistan’ın İkinci İnönü Savaşı’ndaki yenilgisinin ardından prestijini geri kazanma çabasının bir parçasıydı. Yunan kuvvetleri, yerli Rum istihbaratı ve İngiliz keşif uçuşları sayesinde elde ettikleri bilgilerle İzmit üzerinden ilerleyerek 24 Mart’ta Kırkpınar’ı, 25 Mart’ta ise Sapanca’yı işgal etti. Türk birliklerinin Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesiyle, 26 Mart’ta Adapazarı düştü. Ancak direniş bitmedi. Sakarya Nehri boyunca mevzii muharebeler yapıldı ve 3 Nisan 1921’de Tavuklar Köprüsü yakılarak Yunan ilerleyişi durduruldu. Bu süreçte yerli Rum ve Ermeni çeteleri baskınlar, yağmalamalar, adam kaçırmalar ve tecavüzlerle bölge halkına tarifsiz acılar yaşattı.
Kurtuluş ve Mezalimin Bilançosu İkinci İnönü Muharebesi’nden de yenilgiyle çıkan Yunan ordusu, 16 Haziran’dan itibaren geri çekilmeye başladı. Ferizli ve Damlık köyleri başta olmak üzere birçok yeri yakarak İzmit’e yöneldiler. Ancak Adapazarı’nın tamamen yakılmasına fırsat verilmeden, 21 Haziran 1921 sabahı saat 04:00’te yapılan baskın taarruzla şehir yeniden Türk ordusunun denetimine geçti. İlk giren kuvvetler arasında Halit Molla ve Kâzım Kaptan gibi Kuva-yı Milliye liderleri bulunuyordu.
Bu işgal süresince Adapazarı ve yöresinde eşi benzeri görülmemiş bir mezalim yaşandı:
Maddi Yıkım: Adapazarı kazasına ait 25 mahalle ve 45 köyde toplam 415.176 lira kıymetinde bina ve yapı, 2.250.000 lira kıymetinde mal ve mülk tamamen yakıldı. Kısmen yakılan ve gasp edilen malların değeri ise 2.360.400 lirayı buldu.
Tarım ve Hayvancılık Kayıpları: 2.136.320 lira değerinde buğday, arpa, yulaf, mısır ve çavdar gasp edildi. Hayvan varlığında da büyük kayıplar yaşandı: 127.050 lira kıymetinde at, katır, merkep, öküz, inek ve koyun çalındı.
Ticaret ve Nakit Yağması: 21.700.000 lira değerinde ticaret eşyası ve 12.970.765 lira nakit para gasp edildi.
İşgalin İnsanlık Dışı Boyutu: Tecavüzler ve Katliamlar
İşgal, sadece maddi yıkımla sınırlı kalmadı. Adapazarı’nın merkez mahallelerinden köylerine kadar uzanan geniş bir coğrafyada, Yunan askerleri ve yerli çeteler tarafından şehit edilmeler, yaralamalar, esir almalar ve en ağırı olan ırza geçmeler gibi insanlık dışı suçlar işlendi.
Adapazarı Merkez Mahalleleri: Mecidiye, Semerciler, Birinci Yeni Cami, Hasırcılar, Aziziye, İkinci Yeni Cami, Necişler, Pabuççular, Çukur Ahmediye, Garip ve Gedikoğlu mahallelerinde sayısız sivil katledildi, yaralandı, esir alındı ve kadınların namuslarına tecavüz edildi.
Adapazarı Köyleri: Çubuklu, Kâzımpaşa, Erikler, Yukarıdere, Aşağıdere, Karakaş, Karaaptiler, Dağköy-Yoncalı, Kömürlük, Göktepe, Eceldere, Meşeli, Mahmudiye, Taşkısığı, Salâhiye, Yazlık-Refahiye, Akarca-İcadiye, Müsellemtepe, Kuruçeşme, Aşağı Kirazca, Arifbey Çiftliği, Trabzonlu, Hanlıköyü, Güneşler, Süleymanbey, Dağdibi, Kumtepe, Çalıncak, İkizce Osmaniye, Aralık İhsaniye, Yukarı Kirazca, Beşköprü, Akçakamış, Tekeler, Söğütlü Nahiyesi (Büyük Söğütlü, Küçük Söğütlü, Çingene Söğütlü), Burhaniye, Temur Bey-İcbariye, Kurudil, Türk Beylik Kışla, Maksudiye, Yeniköy, Soğucak, Mağaza İlbasiye, Akçukur, Damlık, Firuzlu (Ferizli), Değirmencik, Karagünlü / Karagönlü Aşireti ve Hasan Fakih köylerinde de benzer vahşetler yaşandı. Evler yakıldı, mallar gasp edildi, siviller katledildi, kadınlar ve kızlar tecavüze uğradı.
Adapazarı ve çevresi, yaklaşık dört ay süren bu işgalde büyük acılar çekti. Yunan işgali ve onlarla işbirliği yapan yerli Rum ve Ermeni çetelerinin işlediği suçlar, tarih sayfalarına bir utanç belgesi olarak geçti. Bu rapor, yaşanan mezalimin sağlam ve esaslı belgelere dayanan bir özetidir ve o dönemde bölgede yaşanan insanlık dramını gözler önüne sermektedir.
News
Arifiye Haberleri
Sakarya Haberleri
Arifiye Haberleri
Genel
Sakarya Haberleri
Arifiye Haberleri
